Temel tasarım ilkeleri, bir kompozisyondaki öğelerin birbirleriyle nasıl ilişki kurduğunu açıklar. Bunlar değişmez reçeteler değil; kararlarımızı değerlendirmek için kullandığımız araçlardır. Bir işin neden dağınık veya neden dengeli göründüğünü tarif etmeyi kolaylaştırırlar.

Denge

Denge, görsel ağırlığın yüzeye dağılımıdır. Boyut, koyuluk, renk yoğunluğu ve konum bu ağırlığı etkiler. Simetrik denge düzenli ve sakin; asimetrik denge daha hareketli bir sonuç verebilir.

Küçük ama koyu kırmızı bir biçim, büyük ve açık gri bir alanla dengelenebilir. Bu nedenle denge yalnızca iki tarafın aynı olması değildir.

Kontrast veya zıtlık

Kontrast; büyük-küçük, açık-koyu, kalın-ince ya da hareketli-durağan farkıyla oluşur. Her şey birbirine çok yakın olduğunda bilgi düzleşir. Farklılık aşırı ve kuralsız olduğunda ise bütünlük kaybolur.

Başlık ile metin arasında yeterli boyut ve kalınlık farkı kurmak, kontrastın en temel kullanım örneklerinden biridir.

Vurgu ve görsel hiyerarşi

Vurgu, ilk görülmesini istediğimiz alanı belirler. Hiyerarşi ise ikinci ve üçüncü adımı düzenler. Renk, boyut, konum veya çevresinde bırakılan boşluk bir öğeyi öne çıkarabilir.

Bir tasarımda beş ayrı öğe aynı anda vurgu almaya çalışıyorsa gerçekte hiçbirinin vurgusu kalmaz. Öncelik sırasını içerik belirlemelidir.

Ritim ve tekrar

Biçim, renk, çizgi veya aralıkların tekrar edilmesi ritim oluşturur. Tamamen aynı tekrar düzenli; aralık ya da ölçü değişimi ise daha hareketli bir akış verir. Web arayüzündeki kartların aynı başlık, boşluk ve buton sistemini kullanması da ritimdir.

Bütünlük ve çeşitlilik

Bütünlük, parçaların aynı işe ait görünmesini sağlar. Ortak renk paleti, tipografi ve hizalama sistemi bunu güçlendirir. Fakat her şey bütünüyle aynı olursa monotonluk oluşur. Çeşitlilik, sistemi bozmadan ilgi ekler.

Ben bunu “aynı dilde farklı cümleler kurmak” gibi düşünüyorum.

Oran ve ölçek

Öğelerin birbirine ve yüzeye göre büyüklüğü anlam üretir. Büyük bir figür baskın, küçük bir figür uzak veya kırılgan görünebilir. Ölçek yalnızca gerçekliği taklit etmek için değil, anlatımı güçlendirmek için de değiştirilebilir.

İlkeleri kontrol etmek için kısa liste

  • İlk üç saniyede hangi öğe görülüyor?
  • Başlık, alt başlık ve metin birbirinden ayrılıyor mu?
  • Boşluklar tesadüfi mi, sistemli mi?
  • Renk kapatıldığında düzen hâlâ okunuyor mu?
  • Tekrar eden öğeler gerçekten aynı mı?
  • Çıkarıldığında tasarımı güçlendirecek gereksiz bir parça var mı?
Temel ilkelerin amacı tasarımı birbirine benzetmek değil, verilen kararların nedenini görünür kılmaktır.

Bir çalışmayı bu sorularla değerlendirmek, yalnızca “sevdim” veya “sevmedim” demekten daha geliştirici bir eleştiri sağlıyor.